AWD, motor gücünün dört tekerleğe aktarılmasını sağlayan çekiş sistemini ifade eder. AWD sisteminin temel amacı ise yol koşullarına ve sürüş durumuna göre tekerleklerin çekiş kapasitesinden daha etkin yararlanarak aracın yol üzerinde tutunmasını sağlamaktır. Sistemin çalışma biçimine göre de dört tekerleğe sürekli güç aktarılabilir veya ihtiyaç olduğunda diğer aks devreye alınabilir.
AWD’nin temel avantajı, özellikle yağmur, kar, buz veya düşük tutunmalı zeminlerde çekişin desteklenmesidir. Sistem, hızlanma sırasında patinajın azaltılmasına ve virajlarda aracın daha dengeli ilerlemesine katkı sağlayabilir. Ancak AWD, 4WD ile aynı çalışma prensibine sahip değildir. AWD daha çok değişen yol koşullarında otomatik çekiş yönetimine odaklanırken 4WD sistemleri ise özellikle zorlu arazi koşullarında yüksek çekiş ve düşük hızda ilerleme kapasitesi sağlayacak şekilde tasarlanabilir.
AWD Nedir?
AWD açılımı, İngilizce All Wheel Drive kavramına karşılık gelir. Türkçe çevirisiyle Tüm Tekerlekten Çekiş anlamına gelen AWD; normalde tek aksa güç veren araçlarda, gerektiğinde dört tekerleğe de güç aktarılmasını sağlayan çekiş sistemidir. Bilindiği üzere araçlardaki çekiş sistemi, motordan gelen gücün tekerleklere nasıl ulaşıp yolda ilerlediğini belirleyen bir kriterdir. Aracın hareket etmesine ve yol tutuş performansına katkı sunan çekiş sistemi; arkadan çekiş, dört çekiş ve önden çekiş gibi farklı çekiş türlerini içerir. Bu kapsamda AWD nedir sorusunun cevabı da motor gücünün dört tekerleğe de iletilmesini sağlayan bir sistem olarak yanıtlanır.
AWD Çeşitleri Nelerdir?
AWD çekiş sistemini içeren araçlarda görülen üç farklı AWD sistemi vardır:
● Sürekli 4 Çeker
Araç hareket hâlindeyken dört tekerleğe sürekli olarak güç aktarılır. Sürekli dört çeker AWD olarak da adlandırılan bu sistemde, motor gücünün ön ve arka tekerlekler arasındaki dağılımı yol ve sürüş koşullarına göre elektronik veya mekanik sistemler tarafından otomatik olarak ayarlanır. Bu sistem, özellikle farklı yol koşullarında dört tekerleğin çekişinden yararlanarak yol tutuşunun desteklenmesini sağlar. Sistem, sürücünün ayrıca bir çekiş modunu devreye almasını gerektirmeyecek şekilde çalışır.
● Otomatik AWD (Talep Üzerine AWD)
Bu sistemin talep üzerine olarak adlandırılmasının nedeni, dört tekerlekten çekişin sürekli olarak aktif tutulmak yerine yol koşulları ve sürüş durumuna göre ihtiyaç duyulduğunda devreye girmesidir. Örneğin kaygan bir zemin, hızlanma veya düşük tutuş gibi durumlarda sistem çekiş ihtiyacını algılar ve diğer aksa da güç aktarır. Yol koşulları normale döndüğünde ise çekiş dağılımını yeniden düzenleyerek gereksiz güç aktarımının önüne geçmeye ve verimliliği desteklemeye çalışır. [1]
● Elektrikli AWD
Elektrikli AWD, ön ve arka aksların ayrı elektrik motorlarıyla hareket ettirilebildiği bir AWD mimarisidir. Bu sistemlerde arka aks, mekanik bir şaft yerine bağımsız bir elektrik motoruyla desteklenir. Toyota’nın AWD-i (E-Four) sisteminde de arka aks, ihtiyaç duyulduğunda devreye giren bağımsız bir elektrik motoruyla desteklenmesini sağlar. Ayrıca elektrik motorlarının hızlı tork üretmesi, çekiş ihtiyacına kısa sürede yanıt verilmesine yardımcı olur.
AWD ve 4WD Arasındaki Farklar
AWD ve 4WD arasındaki fark, kullanım alanlarıdır. 4X4 yani 4WD sistemi, zorlu arazi koşullarına uyum sağlayan off-road araçlarda görülür. AWD ise genellikle şehir içi kullanıma uygun günlük araç modellerinde bulunur. 4×4 çekiş sistemi ise genellikle otomatik veya sürücü tarafından seçilebilir özelliktedir.
AWD ise genellikle otomatiktir ve sürücü müdahalesi gerektirmez. Bir diğer fark da AWD sisteminin daha hafif, 4WD sisteminin ise daha karmaşık ve ağır yapıda olmasıdır. Genel olarak her iki çekiş sistemi de daha iyi bir yol tutuş kabiliyeti sağlayarak sürüş deneyimi sunar. Aşağıdaki tablodan bu farkları daha pratik şekilde öğrenebilirsiniz:
| Özellik[1] | AWD | 4WD |
| Temel amacı | Değişen yol koşullarında çekiş ve stabiliteyi desteklemektir. | Zorlu arazi koşullarında daha yüksek çekiş sağlamaktır. |
| Güç aktarımı | Tork, sürüş koşullarına göre ön ve arka aks arasında değişebilir. | Sisteme göre dört tekerleğe sürekli veya seçilebilir şekilde güç aktarabilir. |
| Devreye girme şekli | Çoğunlukla otomatik olarak yönetilir. | Sisteme göre otomatik veya sürücü tarafından seçilebilir. |
| Kullanım alanı | Binek otomobiller, crossover’lar, SUV’lar ve performans araçları. | Arazi araçları, pick-up’lar ve off-road odaklı SUV’lar. |
| Arazi kullanımı | Sisteme göre değişir, her AWD araç ağır arazi için tasarlanmayabilir. | Ağır arazi kullanımına daha uygun sistemlere sahiptir. |
| Düşük hızlı arazi sürüşü | Genellikle özel bir düşük oranlı aktarma sunmaz. | Bazı sistemlerde 4WD Low gibi düşük oranlı aktarım bulunur. |
| Kontrol | Elektronik sistemler ve sensörlerle otomatik olarak yönetilebilir. | Part-time ve full-time gibi farklı sistem mimarileri bulunur. |
Bazı AWD sistemleri SUV’larda arazi performansını da destekleyebilir. Öte yandan 4WD sistemlerinde düşük oranlı aktarım, kilitli diferansiyel ve arazi modları gibi özellikler bulunabilir.
AWD Avantajları Nelerdir?
AWD çekiş sisteminin başlıca avantajı, günlük kullanımda düşük yol tutuş şartlarına sahip karlı, yağmurlu, karlı zeminlerde güvenli yol tutunmasını desteklemesidir. AWD sisteminin sunduğu diğer avantajları da şu şekilde sıralamak mümkündür:
| Avantaj | İşlevi |
| Daha iyi çekiş | Yağmur, kar ve benzeri yol koşullarında tekerleklerin yol yüzeyine tutunmasına destek olur. |
| Hızlanmada daha iyi tutunma | Motor gücünü birden fazla tekerleğe aktarır ve kaygan zeminde patinaj eğiliminin azaltılmasına yardımcı olur. |
| Virajlarda daha dengeli bir sürüş | Torkun ön ve arka akslar arasında yönetilmesi, aracın virajlardaki çekiş ve stabilitesini destekler. |
| Değişen yol koşullarına uyum | Elektronik kontrollü sistemler, yol ve sürüş koşullarını takip ederek tork dağılımını değiştirir. |
| Sürüş konforu | Çekişin ihtiyaç doğrultusunda yönetilmesi, farklı zeminlerde daha kontrollü bir sürüş hissi sağlar. |
AWD Arızası Neden Olur?
AWD arızası; aktarma organları, diferansiyel, kavrama mekanizması, sensörler, elektronik kontrol ünitesi veya sistemde kullanılan diğer mekanik ve elektrikli bileşenlerdeki sorunlardan kaynaklanabilir. Arızanın belirtileri araç modeline ve AWD sisteminin yapısına göre değişir. Genel olarak ise aşağıdaki belirtiler görülür:
- Gösterge panelinde AWD veya aktarma sistemi uyarısının çıkması
- Hızlanma sırasında titreşim veya anormal ses oluşması
- Düşük tutuşlu zeminde çekiş performansının azalması
- Virajlarda alışılmadık sürüş davranışlarının görülmesi
- Aktarma organlarından olağan dışı sesler gelmesi
- Bazı durumlarda yakıt tüketiminde artış görülmesi
AWD uyarısı veya bu belirtilerden birinin olması durumunda aracı kullanmak yerine yetkili serviste arıza kodlarını okutmanız ve AWD sisteminin kontrol ettirmeniz gerekir.
Yapılan mekanik inceleme ve bakım sonrasında ise test sürüşü yapılır ve sistemin araca uygunluğu analiz edilir. AWD sisteminin kullanım ömrünü uzatmak için de düzenli bakım yaptırmak gerekir.
Toyota Türkiye olarak AWD nedir, 4 çeker ne demek ve awd arızası durumunda ne yapılır sorularını yanıtladık. Toyota’nın akıllı dört tekerlekten çekiş sistemini yakından tanımak istersenizAWD-i (Akıllı Dört Çeker) Nediradlı içeriğimize göz atabilirsiniz.
